Sociaal: links of rechts?

Marleen Meertens heeft haar hele werkbare leven met ‘zorg' te maken gehad. Zij is nu fractielid namens de VVD in de gemeenteraad van Renkum en staat bekend om haar betrokkenheid en kennis op het onderwerp 'sociaal'. Door haar persoonlijke omstandigheden is zijn tevens een ‘gebruiker' van zorg.
Bestuurslid Erik Meinen heeft een gesprek gehad met Marleen over dit onderwerp.

Misverstand

EM: Sociaal: is dat links of rechts?

MM: Ik zou dit een misverstand willen noemen: Er bestaat alleen maar sociaal. Waar je op doelt is waarschijnlijk dat er een duidelijk verschil tussen de achterliggende filosofie van links en liberaal (want conservatief wordt ook onder rechts geschaard maar is anders dan liberaal). Nu we hebben vastgesteld dat er geen links of rechts sociaal is, maar andere vertrekpunten voor dit principe, het volgende voor zover ik dit in mijn gesprekken met links dan wel rechts georiënteerde mensen heb beleefd. Let wel: het is ongelooflijk algemeen en individuele differentiaties zijn helaas in dit korte bestek niet mogelijk.

EM: Hoe ziet volgens jou links het begrip sociaal?

MM: Wat ik constateer is, dat aan de linkerkant van het (politieke) spectrum sociale rechtvaardigheid een grondbeginsel is, ingevuld door te vinden dat rijk op oneigenlijke wijze aan zijn geld komt, en dat er "afgeroomd " moet worden zodat we, idealiter, allemaal gelijk worden beloond - allemaal hetzelfde inkomen. Ik stel dit extreem, maar de consequentie van het linkse, nivellerende denken, komt hier wel in de buurt. Er is bijna een gevoel van jaloezie te bespeuren: degenen die het beter hebben door wat voor mechanisme dan ook, moet dit afgenomen worden vaak door middel van bijvoorbeeld belastingen) om de armeren onder ons rijker te maken: die krijgen er dan bij.
Heel vaak (te vaak) hoor je in die kringen: "Ja hoor, hij/zij is een fantastische vent/vrouw maar veel te rijk " - een kwalificatie die als slecht wordt beleefd blijkbaar. Dit zeggen niet de rijken onder ons, ook niet de liberalen. Het lijkt persoonlijke waardering in deze kringen direct te maken heeft met weinig financiële middelen. De één wil bezitten datgene wat de ander bezit. Of er tenminste toegang toe hebben. Sociaal rechtvaardig wordt gezien als een van bovenaf (regering) geregelde "eerlijke" verdeling. Er wordt veel meer vanuit groepen geredeneerd : Het individu kan en mag opgeofferd worden aan het belang van de groep.

EM: Hoe zien liberalen dit dan?

MM: De liberalen hebben een ietwat andere opvatting: sociale rechtvaardigheid is ook één van de peilers waarop het liberalisme rust. En, voor zover ik dit in mijn beperkte kennis van de uitwerkingen hiervan kan nagaan, houden wij ons daar vrij letterlijk aan. We gaan echter uit van het individu. We kijken naar zijn of haar mogelijkheden en talenten en spreken de eigen verantwoordelijkheid sterk aan. Eigen regie over je eigen leven is een hoog goed.
Over talenten gesproken: weet U dat een talent een bepaald gewicht in goud of zilver in de oudheid was dat gebruikt werd als betaalmiddel? Als munt? We moeten er dus voor zien te zorgen dat talenten "gecasht" oftewel benut worden! Wel iets om even bij stil te staan, want dit zien we graag gebeuren. De kansen daartoe moeten geboden worden.

EM: Hoe geven liberalen sociale rechtvaardigheid in de praktijk vorm?

MM: Sociale rechtvaardigheid moet bevorderd worden. Daarmee schept de overheid gelijke kansen voor iedereen. Eventueel verleent de overheid bijstand. Niet iedereen heeft dezelfde mogelijkheden. Het waren de liberalen die begonnen met de bouw van sociale wetgeving. Politiek vertaalt dit zich in het feit, dat mochten alle bronnen (inclusief je sociale netwerk) zijn uitgeput, en je kunt het niet redden, dan stellen wij wetten, menskracht en kennis in het werk om die leemte op te vullen. Tot eventueel een bijstandsinkomen: om de weg naar inkomen verkregen door werk te overbruggen. Met dat steuntje in de rug bereikt die persoon wellicht wel een eigen plaats in de maatschappij. En daarin ken ik mijn collega's (red: de VVD-fractie) als ruimhartig.

De mens centraal

EM: Hoe uit zich dit alles in verschil in beleid tussen links en liberaal?

MM: De liberalen denken niet in termen van gelijk, maar van gelijkwaardig. De socialist in termen van ongelijke verdeling. Om dat op te heffen moet het individu aangepast aan de collectiviteit om solidariteit te waarborgen. Het idee dat je het individu moet aanpassen aan de groep (dan wel aan de wet) ligt de VVD niet zo. Het komt de liberalen te dicht bij de redenering van de Griek Procrustes (red: Procrustes was de bijnaam van een herbergier in de omtrek van Eleusis. De naam beduidt "uitrekker". Meestal bleek dat zijn gasten niet precies op zijn bed pasten. Was een gast te kort, dan rekte Procrustes zijn ledematen met geweld uit, was hij te lang, dan hakte de gastheer er een stukje van af. Meestal eindigde deze behandeling met de dood. Bron: www.wikipedia.nl).
Liberalen stellen de mens centraal. Wij zouden immers graag zien dat beleid wordt vertaald naar het ontwikkelen van de mogelijkheden van het individu. Dat betekent dan ook dat elke situatie uniek is. En dat de uitvoeringsinstantie de uitvoering op het individu aan dient te passen. Het gaat om het stimuleren van de onafhankelijkheid van mensen. En om participatie, in wat voor vorm dan ook (of we het nu over werk hebben of over het verenigingsleven, over vrijwilligerswerk of sport) een eerlijke kans krijgt. Maar altijd gericht op de mogelijkheden van het individu.
De linkerkant ziet sociale rechtvaardigheid anders: meer in groepen. In het collectief. Het individu moet daaraan opgeofferd (althans zo voel ik dat). "Doelgroepen" is een linkse uitdrukking.
Solidariteit, dus het collectief, gaat boven het individu. En om solidair te zijn - ikzelf moet helaas bekennen dat in mijn linkse tijd dit nogal eens tegen mijn eigen gevoel inging - moet je de individuele kleur maar vergeten.

EM: Hoe zit het met de historie van het begrip sociaal?

MM: Op de keper beschouwd heeft sociaal oorspronkelijk religieuze wortels. Daar wil ik nog wel iets over zeggen: het kerkelijk sociale uit zich maar al te vaak in liefdadigheid. Oorspronkelijk had dit weinig met zorgen voor je medemens te maken: je kocht je eigen zonden af bij de collecte. Of in het biechthok. Je werd voorgehouden eigen goed te delen met degenen die het minder hadden. Dat reserveerde een plaatsje in de hemel. Dit gevoel van iets voor degenen doen die het minder getroffen hebben is gebleven. Ook buitenkerkelijk. Echter liefdadigheid bergt het grote gevaar van afhankelijkheid van de ontvanger in zich. Zijn of haar leven wordt beheerst door de angst dat de gever er morgen weleens niet zal zijn. Deze afhankelijkheid brengt ook mee dat liefdadigheid vernederend kan werken.

Liefdadigheid en zorg

EM: Je kijkt niet zo positief tegen liefdadigheid aan.

MM: De bedelaar is het summum van afhankelijkheid van de goede gever. Waarom de uitdrukking "goede" hier? Is een mens goed omdat ie dat muntje dat hij uit zijn boodschappenwagen haalt, in plaats van in zijn zak, die in de opgehouden hand van de bedelaar doet belanden? Voelt ie zich daarom goed? Aan de geverkant zou men zich af kunnen vragen waarom en aan wie men geeft: is het om jezelf beter te voelen? En is de ontvanger er dan van afhankelijk of dat op een dag niet meer hoeft? Hoe vaak is liefdadigheid niet in de vorm van afdragertjes: zaken die uit de mode zijn, waar jezelf niets meer mee kan en die je normaal zou wegdoen, geef je aan iemand die het minder heeft. Voedsel,oud brood, blikken die bijna verlopen zijn enz. - denk aan de voedselbanken, al vervullen die een belangrijke rol en is het schandelijk dat ze nodig zijn in een beschaafd land - EN je verwacht dan een blij gezicht. Weer iemand gelukkig gemaakt denk je dan. We meten de beschaving af aan hoe we met onze kwetsbaren omgaan: liefdadigheid in de vorm zoals boven beschreven heeft daarin geen plaats. Halen we dan in dit land een 10 voor beschaving? Ik dacht het niet. Is dit sociaal?
Nog steeds geven we onnadenkend aan goede doelen: wij voelen ons beter. Echter de cynische waarheid is dat er heel, heel veel geld niet terecht komt waar het voor bedoeld is. Heel velen strijken vette salarissen op met hun "good-do" werk. Is dit sociaal?

EM: Wat zijn je eigen ervaringen?

MM: Mijn gezondheidssituatie maakt het nodig een beroep te doen op onze professionele zorg. In mijn huidige omgeving worden vele problemen die dit meebrengt opgevangen. De VVD fractie brengt in praktijk wat zij preekt: kun je het zelf niet regelen en heb je dat steuntje in de rug nodig, dan zijn ze er voor je. En niet altijd op mijn verzoek. Maar op hun eigen initiatief: heb je vervoer? En mocht ik uitvallen, dan is dat geen punt: mijn collega's vangen het probleem moeiteloos op. Zo zou het moeten denk je dan. En het komt niet overeen met het beeld van de burger. Namelijk dat liberaal sociaal kan zijn als de eigen principes in praktijk worden gebracht.

EM: Heb je meer voorbeelden?

MM: De huidige inrichting van zorg is een mooi voorbeeld van hoe het m.i. niet moet: ze is bepaald door geld: het prijskaartje bepaalt het halen van de aanbestedingen bij de thuiszorg en bij de vervoersmogelijkheden (WMO vervoer). Iedere keer weer moeten de klanten de rekening betalen als er weer nieuwe aanbestedingen zijn geweest. Er werd ze niet gevraagd hoe de vorige vervoerder presteerde, of de vorige huishoudelijke hulp organisatie. En als dan na jaren over de ruggen van de klant, de kwaliteit eindelijk op niveau is, wordt er wederom aan besteed, met alle gevolgen van dien. Als we niet als eerste eisen dat onze gehandicapten en ouderen de zorg krijgen die ze verdienen, namelijk kwaliteitszorg. Maak je daar bezwaar tegen dan is het al gauw: dit is marktwerking (van de redactie: wat beschreven wordt is geen marktwerking, zie het artikel vrijheid van meningsuiting in deze VVD Nieuws).

Liberalen en socialisten

EM: Zoals jij het stelt zijn liberalen socialer dan socialisten.

MM: Dit zijn slechts enkele gedachten over sociaal en hoe ik zie hoe verschillend die opvatting wordt uitgevoerd.

Ik eindig met een tripje naar de Wikipedia, Sociaal als definitie : "De eigenschap sociaal betekent strikt genomen dat een organisme (zoals mensen dier) geneigd is om in groepen te leven. Betrokken op de mens wordt met sociaal vaak bedoeld: het hebben van gevoel voor de noden van de medeleden van de samenleving, als in humanitair medemenselijk en menslievend, vaak geassocieerd met linkse politiek of met religieuze overtuigingen ('heb uw naaste lief').

Ook wordt het woord sociaal wel gebruikt als men wil zeggen dat iets betrekking heeft op de menselijke samenleving en maatschappij, bijvoorbeeld in sociale problematiek." Hier worden de kerk en links geassocieerd met sociaal. Wij moeten echter niet vergeten dat de eerste sociale wetgeving van liberale herkomst was: "het Kinderwetje van Van Houten".

Reageren

Bericht:* Naam:* E-mailadres:* (wordt niet weergegeven) Website: Voer onderstaande lettercode in:* (ter preventie van spam)

Tekst niet goed leesbaar? Lettercode vernieuwen

Reageer

* - verplichte velden